ผลของนิโคติน และ การสูบบุหรี่ต่อระบบหัวใจและหลอดเลือด
ในควันบุหรี่มีสารต่างๆมากกว่า 4000 ชนิด และที่มีมากที่สุด รู้จักกันดีที่สุด คือ สารนิโคติน (Nicotine) ในการสูดแต่ละครั้งร่างกายได้รับนิโคตินประมาณ 50 ไมโครกรัม ซึ่งสารนี้มีพิษร้ายแรง ต่อระบบหัวใจและหลอดเลือด ในขณะสูบบุหรี่ ระดับนิโคตินในเลือดจะเพิ่มสูงถึง 25-50 นาโนกรัมต่อ มิลลิลิตร และมีผลหลายๆประการ ....
นิโคตินมีผลต่อระบบหัวใจและหลอดเลือด
- กระตุ้นระบบประสาทอัตโนมัติ ทั้งโดยทางตรงและทางอ้อม รวมทั้งกระตุ้นการหลั่งสาร หลายชนิด (neurotransmitters) ซึ่งสารเหล่านี้มีผลต่อหัวใจและหลอดเลือดหลายประการ
- โอกาสเสี่ยงต่อโรคหัวใจขาดเลือดเพิ่มมากขึ้น โดยจะสัมพันธ์กับจำนวนบุหรี่ต่อวัน, จำนวนปี ที่สูบ รวมทั้งการสูดดมด้วย โอกาสเสี่ยงเพิ่มขึ้น 1.4-2.8 เท่าในผู้ชาย และ 2.2-3.3 เท่าใน ผู้หญิง
- ผู้ที่มีโรคหัวใจขาดเลือดอยู่แล้วที่สูบบุหรี่ จะมีโอกาสเสียชีวิตจากโรคหัวใจใน 5 ปี มากกว่า ผู้ป่วยโรคเดียวกันที่ไม่สูบบุหรี่ เกือบ 2 เท่า
- ผู้ที่รอดชีวิตจากหัวใจหยุดเต้น (cardiac sudden death) แล้วสูบบุหรี่ จะเสี่ยงต่อการเกิด หัวใจหยุดเต้นซ้ำมากกว่าผู้ที่ไม่หยุดบุหรี่
- ผู้ป่วยกล้ามเนื้อหัวใจตาย (heart attack) ที่ยังสูบบุหรี่ มีโอกาสเกิด กล้ามเนื้อหัวใจตายอีกครั้ง หรือ เสียชีวิต มากกว่าผู้ป่วยโรคเดียวกันที่ไม่สูบบุหรี่ถึง 2 เท่า
- ผู้ที่ไม่สูบบุหรี่เอง แต่ได้รับควันบุหรี่ (passive smoker) ก็เสี่ยงต่อการเกิดโรคหัวใจเช่นกัน
- โอกาสเสี่ยงต่างๆในผู้ป่วยโรคหัวใจขาดเลือดที่สูบบุหรี่ จะลดน้อยลงเรื่อยๆเมื่อหยุดบุหรี่ ไม่ว่า ผู้นั้นจะอายุมาก หรือ น้อย หลังจากเลิกสูบบุหรี่ 2-3 ปี โอกาสเสี่ยงต่างๆจะเทียบเท่ากับผู้ที่ ไม่สูบบุหรี่ทีเดียว
บุหรี่และสารนิโคตินในบุหรี่มีผลต่อระบบหัวใจและหลอดเลือดโดยผ่านกลไกต่างๆหลายประการ เช่น การสูบบุหรี่มวนแรกๆจะกระตุ้นหัวใจให้เต้นเร็วขึ้น ประมาณ 10-15 ครั้งต่อนาที ความดันโลหิตสูงขึ้น 5-10 มม.ปรอท ทำให้หัวใจทำงานหนักขึ้น แต่ผลนี้จะเปลี่ยนไปเมื่อสูบต่อเนื่อง ความดันโลหิตอาจ ลดลง อาจเป็นผลจากน้ำหนักตัวลดลงด้วย
นอกจากนั้นแล้วนิโคตินยังทำให้หลอดเลือดหัวใจเกิดการหดเกร็งมากขึ้น บางรายรุนแรงจนอาจกระตุ้น ให้เกิด Heart attack ได้ หรือทำให้เกิดอาการเจ็บหน้าอกขึ้น สารคาร์บอนมอนนอกไซด์ (Carbon monoxide) ในควันบุหรี่ยังมีผลเสียต่อกล้ามเนื้อหัวใจ ทำให้กล้ามเนื้อหัวใจทำงานลดลง แรงบีบตัว ลดลง และ ยังกระตุ้นให้หัวใจเกิดการเต้นผิดจังหวะได้
ในผู้ที่ติดบุหรี่พบว่าเลือดจะข้นขึ้นและมีโอกาสเกิดลิ่มเลือดได้ง่ายขึ้น โดยเฉพาะอย่างยิ่งหากเกิด ลิ่มเลือดขึ้นในหลอดเลือดหัวใจ ก็จะชักนำให้เกิด Heart attack ในที่สุด นอกจากนั้นยังมีผลต่อ ระดับไขมันในเลือดด้วย โดยไขมันไตรกลีเซอไรด์ (Triglycerides) ไขมันแอล-ดี-แอล โคเลสเตอรอล (LDL-Cholesterol) ซึ่งเป็นไขมัน"ตัวร้าย"เพิ่มขึ้น ในขณะที่ทำให้ไขมันเอช-ดี-แอล (HDL- Cholesterol) ซึ่งเป็นไขมัน"ตัวดี"ลดลง โอกาสเสี่ยงต่อโรคหัวใจจึงเพิ่มขึ้น ผลต่อไขมันในเลือดนี้ จะกลับมาเป็นปกติหลังจากหยุดบุหรี่ 1-2 เดือน
ประการที่สำคัญที่สุดคือ การสูบบุหรี่และสารนิโคติน ทำให้เกิดอันตรายต่อเซลเยื่อบุผิวของหลอด เลือดแดง ที่เรียกว่า Endothelial cells ทำให้ทำงานผิดปกติ ซึ่งปัจจุบันเชื่อว่าเป็นจุดเริ่มต้นที่ทำให้ เกิดขบวนการหลอดเลือดแดงแข็ง (Atherosclerosis) หลอดเลือดแดงเสื่อม เกิดการตีบ และ ตันในที่สุด ผลนี้จะเกิดขึ้นกับหลอดเลือดแดงทั่วร่างกาย ทั้งสมอง หัวใจ ตา ไต แขน-ขา รวมทั้ง อวัยวะเพศด้วย จึงมีผลทำให้เกิดการหย่อนสมรรถภาพทางเพศตามมา (Erectile Dysfunction) ผลร้ายต่อเซลเยื่อบุผิวนี้หากไม่รุนแรงก็อาจกลับสู่ภาวะปกติได้ แต่หากเกิดหลอดเลือดแดงแข็งแล้ว จะไม่กลับมาเป็นปกติ
จะเห็นได้ว่าบุหรี่มีผลร้ายแรงต่อหัวใจ อาจจะมากกว่าที่คุณคิด แต่อย่างไรก็ตาม ยังไม่สายเกินไปที่คุณจะเลิกบุหรี่ ไม่ว่าคุณจะสูบมานานแค่ไหน มีโรคหัวใจเกิดขึ้น หรือไม่ การ"หยุดบุหรี่"เป็นสิ่งที่ได้ประโยชน์เสมอ ประโยชน์ต่อตัวคุณเอง ครอบครัว และ สังคม
